Lezîze

Geçenlerde kardeşim, Costco'nun bastırdığı büyük bir yemek kitabı getirmişti. Tariflere baktığımda bana daha çok pratik Güney Amerika tarzı yemekler gibi geldi. Fotoğraflar vesaire çok hoş, tarifler de güzel ama içindeki ürünler genelde sattığı farklı markaların ürünleri verilerek malzemeler içeriyor.

Ramazan'dan önce kahvaltı için çok kolay bu tarifi denemiştim. Beş dakikada hazırlanabilir. Sahur için de çok hoş olur diye düşünüyorum. Pomodoro, İtalyanca domates anlamına geliyor. Orijinal adı böyle olunca ben de Pomodoro olarak bıraktım. Domateslerin düzgün ve yuvarlak olması lazım. İsterseniz büyük bir yuvarlak domatesi ortadan ikiye bölerek, istersen küçük bir domatesi bir kişilik olarak hazırlayabilirsiniz.

Malzemeler (2 kişilik),

Zeytinyağlı pırasa, kereviz veya bu örnekte olduğu gibi semizotu yaparken içine biraz pirinç koyma alışkanlığı var çoğu kişide. Tamamen karşıyım! Sanırım lapa pilavı hiç sevmediğimden geliyor bu tarz sulu yemeklerin içinde pirinci sevmemem, yoksa pilav delisiyimdir. Bu güzel sebzelerin yemeklerini pirinçsiz seviyorum. Ve yanında kepekli ya da çavdarlı bir dilim ekmek ile... Tavuk ızgara/tava'nın yanına da harika oluyor!

Bu semiz otlar Tülin ablanın bostanından geldi. Yaprakları daha koyu renk ve minik, sapları daha ince ve uzun, tadı daha ekşi. Bol yaz domatesiyle birlikte zeytinyağıyla kaynayınca harika bir lezzet ortaya çıktı. Hiç bitmesin istiyor insan. Sıcak havalardaki iftar sofraları için de harika bir ara soğuk oldu.

Malzemeler,

• 1 demet semizotu
• 1 büyük kuru soğan
• 4 büyük domates
• 1 tatlı kaşığı biber salçası
• Tuz
• 4 yemek kaşığı zeytinyağı

Ne zamandır buğday salatasını denemek istiyordum. Bugün iftara evdeki bütün otları içine doğrayarak yaptım. Aslında otları doğramaya başladığımda tabule mi yapsam yoksa diye içimden geçti... onu da başka bir zaman denerim artık. Çorbadan sonra bir bardak vişne kompostosuyla birlikte çok hafif bir iftar menüsü. Aslında içine taze fesleğen de doğrasam mı diye düşündüm ama nane ve dereotundan sonra karar veremedim. Roka ve tere de çok yakışır eminim.

Malzemeler (2 Kişilik),

• 1 su bardağı haşlanmış buğday
• 1 çay bardağı mısır konservesi
• 1/4 demet taze nane, kıyılmış
• 1/4 demet maydanoz, kıyılmış
• 1/4 demet dereotu, kıyılmış
• 1 salatalık, ince halka doğranmış
• 1 büyük domates, minik küpler halinde doğranmış
• 1 sivri biber, ince halka kıyılmış
• 3-4 siyah zeytin (istenirse yeşil veya siyah zeytin doğranarak eklenebilir)
• 3 yemek kaşığı zeytinyağı
• 1 tatlı kaşığı nar ekşisi
• 1 yemek kaşığı limon suyu
• Sumak
• Tuz

Malzemeler:

• 3 orta boy patates, küp doğramış
• 2 sivri biber, 1 cmlik doğranmış
• 6-7 parmak sosis, doğranmış
• 1 domates, küp doğranmış
• Kaşar rendesi
• Zeytinyağı

Hazırlanışı:

Yine bir aperitif diyeceğim ama patlıcan ve etsiz yemek sevenler için ana yemek de olabilir veya etli yemeklerin yanına sıcak bir zeytinyağlı. Böreklerin yanında bir ara sıcak tabağını çok güzel tamamlıyor.

Malzemeler: (4 kişilik)

• 4 patlıcan
• 2 büyük domates, küp doğranmış
• 10 mantar, küp doğranmış
• 1 küçük soğan, yemeklik doğranmış
• 2 sivri biber, ince kıyılmış
• Pul biber, tuz 
• 2 kaşık zeytinyağı

Hazırlanışı:

1. Patlıcanları bıçakla birkaç yerinden delerek fırının ızgarasıyla közleyin ve kabuklarını soyup bir tabağa dizin. Karnıyarık gibi ortasından ayırarak içini çukurlaştırın.
2. Küp doğranmış mantarları suyunu çeken kadar 2 kaşık zeytinyağında soteleyin. Mantarlar suyunu çekince yemeklik doğranmış soğanları ekleyin ve 1 dakika kadar soteleyin.
3. Biberleri de 1 dakika kadar soteledikten sonra domatesleri, tuzunu ve baharatını ekleyip 15 dakika kadar kapağını kapatıp kaynatın.
4. Sos piştiğinde patlıcanların içine doldurup servis yapabilirsiniz. Sıcak servis yapmak isterseniz ısıya dayanıklı bir kapta sıcak fırında 10 dakika kadar bekletin.

Yine "yoğunduk yaptıklarımızı fotoğraflayıp ekleyemedik, şöyle oldu böyle oldu" bahanesi sunmayacağım. Bu yoğunluk hayatımızın bir parçası oldu artık.

Resimde anlatacağım aperitife tarif de denmez sanırım çok kolay o yüzden bir öneri diyebilirim. Belki de daha önceden anlatmışımdır yapılışını; öyleyse en azından bir hatırlatma olur. Bu kırmızı biberleri çoğu kişi peynirle doldurarak yapıyor. Bizdeyse böyle sade olarak pek çok yemek sofrasında servis edilir. Bununla ilgili tek zor kısım közlemek olsa gerek o da fırında çok pratik oluyor.

İsterseniz sıcak açmaların yanına bir ikindi çayında veya kahvaltıda isterseniz ana bir yemeğin yanına hafif bir aperitif olarak sunabilirsiniz. İsterseniz yazın ekmek makinesinden sıcak sıcak çıkmış bir dilim ekmekle öğle arası atıştırması olarak da yiyebilirsiniz. Kırmızı biberleri közleyip kabuklarını soyup buzlukta kışa saklayabilirsiniz veya konservesini yapabilirsiniz (hazır konservesini satıyorlar sanırım ama hazırların tatlarını hiç beğenmiyorum).

Peynirli severlere not: İsterseniz bu güllerin üzerine krem peyniri krema torbasıyla sıkarak şekilli bir top kondurabilirsiniz.

Malzemeler:

• 4 uzun kırmızı biber
• 3 diş sarımsak
• Zeytinyağı ve tuz
• Süslemek için 2-3 dal maydanoz

Hazırlanışı:

1. Fırın tepsisine pişirme kağıdı serip fırının ızgara ayarını açın ve kağıdın üzerine biberleri dizin. Bir kaç yerinden delebilirsiniz. Arada kontrol ederek biberler közlendikçe kızarmayan tarafları çevirin. 
2. Bu işlem bitince kabuklarını soyun ve uzun 2 cm eninde şeritler çıkarın. Bu şeritleri rulo yaparak servis tabağınıza dizin.
3. Sarımsakları dilimleyin isterseniz çiğ olarak isterseniz biraz zeytinyağında kızarmadan 30 saniye kadar soteleyerek her bir biber rulosunun üzerine yerleştirin.
4. Son olarak zeytinyağı ve tuzu çırparak biberlerin üzerinde gezdirin ve maydanozla süsleyin. İsterseniz sosa sevdiğiniz baharatları da ekleyebilirsiniz.

Bunu çok işim olduğunda ve yemeğe az vaktim olduğunda yapıyorum. Büyük bir dilim köy ekmeğine fırça yardımıyla zeytinyağı sürün. Üzerine 2 mantarı dilimleyerek yerleştirin, sucukları dilimleyerek yerleştirin. Domatesleri küp halinde koyun en üste biraz kekik serpin ve tekrar zeytinyağı gezdirin. Kaşar dilimlerini de yerleştirip fırında ızgarada üzerini kızartın. Ben biraz unutmuşum ekmeğin kenarları yandı. Malzemeleri genellikle canım ne isterse olarak seçiyorum. Siz de isterseniz kıyılmış sivri biber koyabilirsiniz veya piştikten sonra üzerine roka yaprakları da çok güzel olacaktır. Aniden gelen misafirlere de bir nevi kanepe olarak yapılabilir.

Kolay çünkü Fransa'da kafelerde sıklıkla servis edilen bu sandvicin orijinalinde beşamel sos var. Kendimi yorgun hissettiğim bu sabah oturup beşamelle uğraşamıyacağım dedim.

Neden madam? Aslında bu sandvicin bir de "mösyö" versiyonu bulunuyor onda yumurta yok. Yumurtasız olana neden mösyö dendiği bilinmiyorken bu isterseniz bizim "çılbır"a benzeyen "poached egg" veya benim yaptığım gibi tavada sarısı dağılmamış yumurtayla (benimki son anda çatladı) yapılan  "madam" versiyonuna yumurtanın şekli o dönem çok moda olan kadın şapkalarına benziyor diye "le
croque madame" denmiş gibi bir rivayet de mevcut. Normalde içine et ürünlerinden de konuyor. Dana, Hindi, Tavuk Jambon, Pastırma veya Sucukla yapabilirsiniz. Ben sadece domates ve kaşar koydum. İçine et ürünü karıştırmıyım dedim bugün. Ekmek olarak büyük bir köy ekmeğinin en geniş dilimini ortadan ikiye bölerek kullandım.

Tabii ki beşamel kullanmadığım için bildiğimiz tost gibi içine iki dilim domates istediğim kadar kaşar koyup iki tarafına tereyağı sürerek  ocak üzerinde tost pişirme aletinin kapağını sıkıştırarak kapatmadan iki tarafını kızarttım. Bir taraftan biraz tereyağına yumurtayı kırıp üzerine tuz ve karabiber serptim. Tost piştikten sonra tabağa alıp üzerine de yumurtayı mümkün olduğunca çatlatıp sarısını akıtmadan yerleştirdim. Yanına çilek marmelatı ve buzlu çayla kendime servis ettim :). İsterseniz çocukların ilgisini çekmek için de yapabilirsiniz.

Bir de buna benzer bir yumurtalı ekmek var ki onu da yakında yapacağım. Bu aralar sandviclere takmış gidiyorum.

Not: Bu arada wikipedia'da ingilizce croque-monsieur başlığına Türkçe ayvalık tostu linkini bağlayanları da tebrik ederim. Ne alakası var? Onun yerine İngilizce Ayvalık Tostu başlığı açsanız ya!..

Sağda tuzlular solda tatlılar

Patile geçenlerde Hale'nin de yaptığı ve anlattığı gibi Elazığ'da gözlemenin çok az farklı versiyonu. Patile, gözleme, közleme farklı isimler ama hepsi lezzetli hepsinin olayı ateş üstünde sacta yapmak tabii ki ama nerden bulucaz şimdi. Çocukken pikniklerde annem sac üzerinde yanında oklava olmadığı için şişeyle açıp yapardı. Zaten eskiden pikniğe giderken bir araba insan bir araba eşya şeklinde gidiliyordu. Kilim, hamak, mangal, sac, karpuzlar, kavunlar, çaydanlık... meyveleri soğusun diye soğuk kaynak suyuna bırakıp etler hazırlanmaya salatalar yapılmaya patlıcanlar, patatesler köze atılmaya başlanırdı. Piknik anılarımdan hiç unutamadığım yer bir Foça'daki deniz kenarı piknikleri bir de Yozgat, Çayıralan'daki ulaşmak için arabayı parkedip yanımızdan akan kaynak suyunun kenarından tırmandığımız yer. Oradaki soğuk suyu unutmak mümkün değil. Bir de arabaların biten akülerini :).

Ballı gözlemeyi ilk ekoloji fuarlarından birinde tatmıştım orada bir köşede sac üzerinde hızlı hızlı yufka acıp pişiren teyzeninki çok lezzetliydi. Ondan sonra yapıp yemeğe fırsat olmadı. Bu sene bayramda Ankara'ya giderken Bolu'da Malatya Pazarı önünde durduğumuzda Ballı Gözleme yazısını görünce hemen gidip alalım dedim ama çok geç olduğu için kalmamıştı maalesef. Dönüş tarafında da yapmıyorlarmış.

Aslında anneannemin, annemin yaptığı patile daha kalın bir yufkayla yapılıyor. Yufkası kalın olduğu için ben pek sevmiyorum bu sefer ballı gözlemenin hatırına daha ince açıldı. Favori patilelerim kıymalı, patetesli, ıspanaklı ve ballı.

Malzemeler:

• 2 su bardağı ılık su
• 2,5 bardak un (aslında aldığı kadar demem lazım çünkü tahmini yazıyorum miktarını. Pizza hamurunu nasıl mümkün olduğunca yumuşak bir ekmek hamuru gibi yapıyorsak bu da öyle olmalı, oklavayla açarken un serpiyoruz böylece yapışmıyor)
• 1 küp yaşmayanın 4'te biri
• Tuz

Harcı için:

• 2 patates, rendelenmiş suyu sıkılmış, pulbiber, tuz, 1 rendelenmiş soğan, 2 kaşık kıyılmış maydanoz, 1 kaşık zeytinyağı
• 1 tabak çatalla ezilmiş istediğiniz türde peynir, 2 kaşık kıyılmış maydanoz, 1 kaşık zeytinyağı
• Üzerine sürmek için tereyağı

Hazırlanışı:

1. Hamur malzemelerini yoğurun, yumuşak bir ekmek hamuru haline getirin yarım saat kadar dinlenip kabarmasını bekleyin. Hamuru mümkün olduğunca yumuşak yapmaya çalışın.
2. Dinlenmiş ve kabarmış hamurdan erik büyüklüğünde yuvarlaklar alın. Top hamuru hafif unlanmış tezgahta elinizle bastırarak yassılaştırın ve üzerine hafif un serpin. Oklavayla yufkayı ince bir şekilde açın. Hamur çok yumuşak olduğu için kolay açılacak ama arada un serpme ihtiyacı hissedebilirsiniz.
3. Harçları ayrı ayrı karıştırın. İstediğiniz harçtan alıp yufkanızın yarısına yayın ve diğer yarısını üstüne kapatıp ısıtılmış tavada orta ateşte iki tarafını da kızartın. Kızaran patileyi bir tabağa alıp iki tarafına tereyağı sürün ve aynı işleme hamur bitene kadar devam edin. 

Yukarıdaki gözleme hamurunun aynısını hazırlayıp aynı şekilde ince yufkayı açıp içine eritilmiş tereyağı, bal ve çekilmiş fıstık yayın. İkiye katlayarak yarım ay şekli verin ve tavada iki yüzünü de kızartın. İsterseniz üzerine tekrar tereyağı sürebilirsiniz. Ama bu gözlemeyi pembeleşene kadar kızartmak daha iyi oluyor yoksa çok kuruyabiliyor.

Eğer kalın hamurlu gözleme seviyorsanız malzemeyi çoğaltabilirsiniz. Bu ölçülerle 4 kişilik gözleme çıkıyor. Diyelim ki hamurunuz istediğinizden çok oldu; kalan hamuru buzdolabı poşetine koyup buzluğa koyabilirsiniz. Bir dahaki Pazar arasına istediğiniz harçtan koyup bir tava ekmeği yapılabilir.

Dün Lucullian Delights'ı karıştırırken bu tartı gördüm. Aslında harcından çok hamuru ilgimi çekti. Bugün denemek için iki kişilik yaptım. Fotoğrafı çektikten sonra biraz da üzerinde oynıyım dedim.

Notlar: Öncelikle benim tart hamurum çok geldiği için iki kaba fazla fazla koydum o yüzden alt kısmı çıtır olamadı. Arpacık soğan olmadığından elimdeki en minik soğanları (5cm çapında) halka doğrayarak kullandım. Ve bence daha yassı bir kalıpta pişerse hamurunun daha güzel kızaracağını düşünüyorum. Yakın zamanda farklı bir harçla yine deneyebilirim.

Eğer soğan yemeği hiç düşünemiyorsanız; patatesli hamuru denemenizi tavsiye ediyorum. İçine sotelenmiş tavuk veya et parçaları, köfte de koyabilirsiniz. Aslında çok daha fazla kabarmışlardı ama fırından çıkarınca indiler.

Malzemeler (2 Kişilik):

Harcı için;

• 2 küçük kuru soğan (5cm çapında) veya 4 arpacık soğan
• 2 tatlı kaşığı tereyağı
• 2 defne yaprağı
• 1 çay kaşığı tuz
• 1 çay kaşığı şeker
• Taze çekilmiş karabiber

Hamuru için;

• 1 orta boy patates, haşlanmış
• 1,5 yemek kaşığı un
• 1 çay kaşığı kabartma tozu
• 1 çay kaşığı tuz
• 1 tatlı kaşığı tereyağı

Hazırlanışı:

1. Tereyağını bir tavada eritin.
2. Normal kuru soğan kullanacaksanız halka doğrayın veya arpacık soğanları sadece soyup bütün halde erimiş tereyağına defne yapraklarıyla birlikte atın.
3. Şeker ve tuzunu ekleyip kısık ateşte soğanlar şeffaflaşıp yumuşayıncaya kadar soteleyin.
4. Haşlanmış patatesi çatalla iyice ezin.
5. Tereyağı ve tuzunu ekleyip yoğurun. 
6. Un ve kabartma tozunu karıştırıp birlikte ekleyin ve yoğurun. Birbirini tutan bir hamur olucak. 
7. Kullanıcağınız kabı tereyağıyla yağlayın.
8. Hamuru kalıbınızın büyüklüğüne göre elinizde poğaça hamuru gibi yayın ve kalıba yerleştirin.
9. İçine soğanları ve defne yapraklarını koyup 175 derece ısıtılmış fırında kızarıp kabarana kadar pişirin.

• 1 demet semizotu, yıkanmış, sapları ayıklanmış
• 1 kase pancar turşusu, küçük küpler halinde doğranmış
• 2 orta boy domates, küçük küpler halinde doğranmış
• 2 orta boy salatalık, küçük küpler halinde doğranmış
• 1/2 kase yoğurt
• 1/3 kase mayonez